Animaatio ǩiõttʼtââll neʹttsiõrrmõõžž da tõn vuäǯǯam miârkktõõzz aarǥâst, ääjtõõzzâst da taaurõškõskkvuõđin. Animaatio lij puõttlõsttum 3. -6. -klaasslaid. Video stään tuʹmmjed neʹttsiõrrmõõžž paaldâst veeidsubun tääʹssteäddlaž media-âânnmõõžž da jiõččsieʹttemtääidaid media paarâst.
Päärna da nuõr vieʹttje miârkkteeʹjid ääiʹjid digitaalʼlaž pirrõõzzin, mâʹt-a digisiõri da sosiaallaž media paarâst. Mäŋggsid neʹttsiõrrmõš lij miõllsaž da tääʹssteäddlaž staarjõs da tääʹrǩmõs vueʹss päärnai da nuõri populaarkulttuur. Vieʹrr siõrrâd digisiõrid liâ jiõččnaž: måttmid kåčča mainnâz, måttmid häämm, pieʹǩǩid oʹnstõõvvâm ǩiččlâsttmõõžž da måttmid sosiaallaž õõutsââʹjest åårrmõš taaurõõžživuiʹm.
Neʹttsiõr vueiʹtte kuuitâǥ njimsted mieʹldes vooʹps, što siõrrâmpoodd loopptummuš vuäitt očndõõttâd vaiggsõʹzzen leʹbe neʹttsiõrrmõš älgg õõutpeällsõʹžžen vaaldšed peeiʹv. Neʹttsiõrrâm vaaldšummuš lij täidd, koon âlgg juõʹǩǩkaž ââʹjjest huõlǩâni harjjtõõllâd. Päärna jiõččsieʹttemoodd jeäʹla veâl riʹttjeeʹjen ouddnam nuʹtt, što son siltteʹči rääʹjted media-âânnmõõžž jiõčč.
Tõn lââʹssen, što neʹttsiõrrmõš leʹbe some âânnmõš vuäitt leeʹd ääiʹjpoorri, vuâŋteʹmes neʹttsiõrrâmšiâtt da juätkkjeei teʹlfoon âânnmõš poʹhtte kuuʹǩǩab ääiʹjkõõskâst jm. fyyslaid hääitaid, jeärbõʹžžen õhttõttum liikkeem vänna da mâʹŋŋeld kååccmõʹšše.
Vaiggsõʹzzen jõskkmõõžž rääjj täujja teâtt tõʹst, što digisiõr juätkkai še tâʹl, ǥu ooumaž jiõčč iʹlla neʹttneävv paaldâst. Čåuddõõttmõš vuäitt kuuitâǥ harjjtõõllâd fiʹttjeeʹl pueʹrben jiijjâs tåimmʼmam seuʹrrjõõzzid da tuʹmmjeeʹl, mii jiijjad motivõõstči neʹttsiõrrâmpoodd jõskkmõʹšše.
Neʹttsiõrrmõõžž ǩeâšttõõllaž luândd vuäitt tuejjeed tååbdi puʹrǧǧummšid da ääʹššteʹmes šiõttlõõvvmõõžž järrsi neʹttsiõrrji leʹbe jiijjâs piârvuäzzlai puõtt. Lij joba tuʹtǩǩuum, što neʹttsiõrri tuäivči järrsid neʹttsiõrrjid šiõttlõõvvâd sij puõtt pueʹrben. Viõkksaž tååbdi puʹrǧǧummša lij pueʹrr leeʹd vuâkksaž kuånstt, da lij vääžnai vuâmmšed, jõs siõrrâmǩiččlâsttmõš tobddai mõõnnâm pâiʹl. Juõʹǩǩ neʹttsiõrri lij vueʹzztes raajjmen neʹttsiõrrkulttuur še siõr jälstõõllâmkulttuur vueʹzzest. Neʹttsiõrin liâ ânnʼjõõžžâst kuuitâǥ måkam-ne raportâʹsttemneävv, õhttõsmanager leʹbe jeeʹres nääʹl mainsted neʹttsiõr taʹrjjeeʹjje neʹttsiõrrjest, kååʹtt ǩeeuʹsad, suʹtǩǩad, šiõttlââvv säʹlbbeeʹjen leʹbe čårstemnalla. Näkam neʹttsiõrrjid vueiʹtte jouddâd piijjâd meädda neʹttsiõrin. Näkam vueʹjjest õõlǥči še järraz neʹttsiõrri kässjõõttâd äšša mainsteeʹl.
Animaatio vieʹǩǩin vuäitt mättʼtõõttjid jååđtõõllâd tuʹmmjed jiijjâs neʹttsiõrrmõõžž vaaldšummuš da jeeʹres jieʹllem lokku välddmõõžž neʹttsiõrrâm paaldâst. Lij pueʹrr äjšmâʹtted mättʹtõõttjid vieʹttjed še mediateʹmes ääiʹjid, piijjâd neʹttneävvaid meädda jiõčč altteeʹjen da vueʹlǧǧed meädda neʹttneävv paaldâst suåppum äiʹǧǧen. Mättʼtõõttjin lij pueʹrr hoʹhssjed, što vaʹlljõõzz ääʹijâânnmõõžžâst – da šiõttlõõvvmõõžžâst – jiâ kuõskk pâi neʹttsiõrri jiijjâs, leâša vuälla še oummid suu pirrsest, nuʹtt neʹttsiõrrpirrõʹsse ǥu tõn åålǥpeälla.
HUÕM! Jõs päärnaž tuʹmmjemkõõččmõõžži leʹbe animaatiovideoi õhttvuõđâst jiõčč peʹcclââvv jiijjâs neʹttsiõrrmõõžžâst, suu vuäitt äjšmâʹtted mainsted ääʹššest puärrsid leʹbe ǩeäzz-ne staanjõʹsse vuõrâsooumže. Uʹvddče-a õõutsââʹjest tuʹmmjum neʹttsiõrrâm-mieʹrrõõzz staanjõõžžid raajid? Vieʹǩǩ neʹttsiõrrâm-mieʹrrõõzzi raajjmõʹšše käunnʼje ouddmiârkkân Neʹttsiõrrâmšõddeei ǩiõttǩeʹrjj 2 artikkeeʹlest ”Ǩeäʹst lij siõrrohjjeemneävv? Neʹttsiõrrmõš päärnažpiârrjest”: https://www.pelikasvatus.fi/pelikasvattajan-kasikirja-2/
Teʹkstt: Aino Harvola, EHYT ry
Meersaž audiovisuaalʼlaž instituutt Kavi puuʹtʼtem rääidast čõõđte päärnaid da nuõrid ââʹǩǩäʹrttlen puõttlõsttum animaatioid. Teeʹmi ǩiõttʼtõõllâm staanân lij rajjum juõʹǩǩ animaatio õhttvuõʹtte pedagooglaž aaunâs. Aunnâz vuäitt äuʹǩǩeed ouddpeâmmast da vuõss- da vuâđđmättʼtõõzzâst de doomi leʹbe ǩeʹrjjpõõrti mediašõddeem staanân.
Čõõđtum liseeʹnsin CC BY-NC
Animaatio da pedagooglaž tuärjjaaunâs
-
Ǩiõččâd animaatio Server pueʹrmõs.
Animaatio ǩiõttʼtââll neʹttsiõrrmõõžž da tõn vuäǯǯam miârkktõõzz aarǥâst, ääjtõõzzâst da taaurõškõskkvuõđin. Animaatio lij puõttlõsttum 3. -6. -klaasslaid. Video stään tuʹmmjed neʹttsiõrrmõõžž paaldâst še veeidsubun tääʹssteäddlaž media-âânnmõõžž da jiõččsieʹttemtääidaid media paarâst. Animaatio lij puuʹtʼtam Meersaž audiovisuaalʼlaž instituutt (õhttsažtuâjast FISIC da Ođđ lookkâmtääid – oouʹdeemprogramm).
Animaatio: Filmbutik
Ǩiõttǩeeʹrjtõs: Jani Kauta
Čõõđtum liseeʹnsin: CC BY-NC
-
Täid kõõččmõõžžid vuäitt ââʹnned veäʹǩǩen animaatio ǩiõččâm õhttvuõđâst counnâd saǥstõõllmõõžž da staanâd video teeʹmi ǩiõttʼtõõllmõõžž.
- Alma lij samai älšmõõvvâm Dodgecraft neʹttsiõrâst. Mâiʹd neʹttsiõrid tõn siõrak sami ååʹn?
- Mõõzz iʹlla pueʹrr siõrrâd neeʹttest ceâlai peeiʹv? Mõõzz leʹčči pueʹrr måttmešt tuejjeed mâiʹd-ne jeeʹres hääʹsǩes aaʹššid ǥu siõrrâd neeʹttest?
- Looǥǥtõõl, muʹvddem jeeʹresnallšem aaʹššid tuejjääk peeiʹv leʹbe neäʹttel poodd.
- Kuâđđje-a neʹttsiõrrâm leʹbe mediaaʹje čiŋlmõõvvâm diõtt måttmešt tuejjeeǩâni mõõk-ne jeeʹres tuâj?
- Mõõzz Alma ij jõõsk neʹttsiõrrmõõžž? Mäʹhtt Alma pueʹrr oʹnstõõvvmõš neʹttsiõrâst vaikkat äšša?
- Muʹvddem kuånstid hoʹhssjak neʹttsiõrrmõõžž leʹbe mõõn-ne jeeʹres hääʹsǩes tuejjeem jõskkmõʹšše?
- Mäʹhtt äjšmââttak jiijjad tuejjeed še jeeʹres hääʹsǩes aaʹššid måttmešt? Looǥǥtõõl kolmm viiŋk jiõccad.
- Mõõzz måttmešt šiõttlõõvvâp hueʹneld järrsi puõtt neʹttsiõrrpirrõõzzâst? Mii šât lij, što Alma ij ni vuâmmaš što son lij paasniǩ järrsid?
- Lij-a tuʹnne ǩiâvvâm måttmešt seämmanalla ǥu Almaaʹje?
- Mäʹhtt leäk räʹtǩǩääm vueʹjj?
- Mainnsest ǩiâvi tän vuâra nuʹtt, što puk jeärraz vueʹlǧǧe meädda Alma neʹttsiõrâst, ǥu Enni kässjõõđi vuâkka. Mâiʹd leʹčči vueiʹtted ǩiâvvâd, jõs Enni ij leʹjje särnnad ni mâiʹd?
- Leäk-a jiõčč teivvam leʹbe vuäinnam neʹttsiõrâst ǩeeuʹsummuš?
- Mäʹhtt neʹttsiõrâst šõddi ǩeeuʹsummša vuäitt kässjõõttâd?
- Looppâst Alma da Enni suåʹppe kõskkvuõđeez da äʹlǧǧe siõrrâd õõutsââʹjest. Mõõn-nalla taaurõõžž da piârvuäzzlaid õõlǥči väʹldded vuâmmša tâʹl, ǥu jiõčč staarjââtt neʹttsiõrrmõõžž?
- Muʹvddem aaʹššid tuejjääk takainalla õõutsââʹjest taaurõõžžääd da piârvuäzzlaivuiʹm?
- Liâ-a tuʹst tän šiâtt siõrrâm-mieʹrrõõzz? Muʹvddem?
- Jõs tuʹst jeäʹla siõrrâm-mieʹrrõõzz, smiõtt, muʹvddem mieʹrrõõzz vuäitči tåimmad, nuʹtt što puk piârrjest leʹčči tõid tååđvaž.
Teʹkstt: Aino Harvola, EHYT ry
Kartt: Filmbutik
